De Gajoeweg

Op initiatief van G.C.E. (Frits) van Daalen (1863-1930), toentertijd gouverneur van Aceh, werd in 1903 begonnen met de aanleg van de Gajoweg. Dit initiatief kwam voort uit de opdracht die Van Daalen kreeg om voorbereiding van permanente vestiging van Nederlands gezag in Aceh te bewerkstelligen. Aanleg van de Gajoweg heeft indirect bijgedragen aan het bereiken van ‘de passificactie der Atjehsche Bovenlanden’ (Bataviaasch Nieuwsblad, 31 juli 1914).

De Gajoweg werd tussen 1903 en 1914 aangelegd, loopt van Bireuën aan de Noordkust tot Takengon in het binnenland aan het bergmeer Danau Lauttawar en is ongeveer 105 kilometer lang. Bij Takengon ontspringt de Peusangon-rivier die uiteindelijk in zee uitkomt. Het hoogste punt van de weg ligt op 1.485 meter. Deze weg wordt ook wel ‘de weg van duizend bochten (in werkelijkheid zijn het er slechts 880)’ genoemd (De aarde en haar volken, jaargang 69, no. 2, 1933, pag. 35).

De aanleg van deze Gajoweg was gevaarlijk. Niet alleen vanwege de landschappelijke omstandigheden zoals bergen met diepe kloven en ravijnen en op grote stukken vrijwel ondoordringbare oerwoudbegroeiing met wilde dieren zoals bijvoorbeeld olifanten en tijgers. De bevolking van Aceh kwam nog altijd in verzet tegen de Nederlanders. Er waren regelmatig ‘klewang-aanvallen’ en uit koloniale verslagen blijkt dat het op dit traject vooral in de periode 1906-1910 onrustig was.

Doordat de weg over bergen en rivieren liep werden er vele bruggen aangelegd. Kapitein-Magazijnmeester van de Genie J.C. Heinzenknecht (1856-1914) was uitvoerder van deze weg. Langs de weg werden militaire posten en bivaks ingericht. Hier verbleven de koelies die aan de weg werkten en ook de marechaussees die deze terreinen bewaakten. De brigades van de marechaussee beveildigden ook de werkzaamheden aan de weg overdag. Heinzenknecht werd in 1914 vermoord en werd opgevolgd door waterstaatsambtenaar Engelenkamp (Bataviaasch Nieuwsblad, 31 juli 1914. Zie ook Een gevallen kapitein, Bireuën, 1914 op kolonialemonumenten.nl , oktober 2020).

In opdracht van de opvolger van Van Dalen sinds juni 1908, gouverneur Henri N.A. Swart (1863-1946), werd de Gajoweg voltooid en werd de weg in etappes verhard om geschikt te maken voor zwaarder verkeer zoals auto’s Enkele tijdelijke bruggen werden vervangen door permanente werken zoals in het Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap in 1917 werd aangegeven (Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap, 1917, p. 165). Op Aceh waren in 1918 ‘reeds 154 auto’s, eenige vrachtauto’s en 10 motorrijwielen in gebruik, terwijl het aantal rijwielen vele duizenden bedroeg’ (Langhout, J., Economische Staatkunde in Atjeh, Den Haag 1923).

Hieronder volgen foto’s uit het archief van dhr Jakob Slooten. De foto’s laten enkele plaatsen zien langs de Gajoweg waar hij als marechaussee met zijn brigade zorgde voor de veiligheid van de mensen die aan de weg werkten. Daaronder volgen enkele foto’s van zijn gezin en zijn latere bivak Geumpang.

Jakob Slooten met zijn brigade marechaussee in Aceh.

Wilhelmina Slooten-Van der Laag en Jakob Slooten. Achterop de foto staat: Leuhong (1913 ons 1e bivak).

Kaartje van Noord Aceh, geknipt uit een krant.

Groepsfoto met opschrift op de zaag: weg-aanleg 29 mei 1914.

Groepsfoto met opschrift op zaag: weg-aanleg 29 mei 1914.

De aanleg van een brug.

Bivak Kroeng Leumpoh, aan het begin van de Gajoweg.

Bivak Blang Rakal.

Bochten in de aan te leggen weg met brug.

Weg aanleggen door het oerwoud.

Bivak Lampahan.

Bivak Takengon, eindpunt van de Gajoweg.

Nelly Slooten (2 jaar) met Amat en djongos (huisknecht van kapitein) voor het huis van de familie Slooten, Lam Meulo, 13 mei 1916.

Van links naar rechts: Wilhelmina Slooten-Van der Laag, Nelly Slooten, Jakob Slooten voor hun huis in Lam Meulo, 13 mei 1916 (de verjaardag van Nelly).

‘Emma (onze kokki)’ staat op de achterzijde van de foto geschreven. Datum onbekend.

Bivak Geumpang, Aceh.

Nelly Slooten op haar nieuwe verblijfplaats: Bivak Geumpang, 20 juli 1917.

Nico, Wilhmina en Nelly Slooten. Achterop de foto staat: Geumpang, gekiekt door ingenieur Lindberg.

Nelly met pop, Jakob met Nico op schoot. Achterop de foto staat: Geumpang, gekiekt door ingenieur Lindberg.

Wilhelmina Slooten-Van der Laag, 1916. Achterop de foto staat: ná Nico’s geboorte te Koeta Radja.

Wilhelmina Slooten-Van der Laag en Jakob Slooten voor hun huis in Aceh. Datum onbekend.

Jakob Slooten voor zijn vertrek uit Nederland naar Indonesië, waarschijnlijk januari 1899.

Wilhelmina van der Laag door fotograaf K. Schatsman uit Edam. Een foto met een grapje: achterop het blad staat ‘Au revoir’ en ’31 augustus 1908’.

Wilhelmina Slooten-Van der Laag in trouwjurk, 12 juni 1912.

Schoolfoto met links dhr Demmer en rechts Wilhelmina van der Laag (onderwijzeres te Edam). Datum onbekend.